Huur en huurkoop

In het Burgerlijk Wetboek wordt huur gedefinieerd als de overeenkomst waarbij de ene partij, de verhuurder, zich verbindt aan de andere partij, de huurder, een zaak of een gedeelte daarvan in gebruik te verstrekken en de huurder zich verbindt tot een tegenprestatie, de huurtermijn. Het is dan ook logisch dat operational lease binnen de definitie van huur valt. In de praktijk worden de begrippen (Operational) Leasing en Huur zowel gebruikt voor overeenkomsten die het gebruik regelen van onroerend goed als overeenkomsten die het gebruik regelen van zogenaamde kapitaalgoederen zoals machines, auto's, vrachtwagens en computers. Hoewel het de vraag is of er een strikt juridisch verschil is tussen huur en leasing, zien we bij het gebruik in de markt van de begrippen wel een verschil. De benaming leasing probeert dan vooral een verschil in de voorwaarden van de overeenkomst zoals de looptijd, de vorm van betaling, kortom wat beoogd wordt met het contract inzichtelijk te maken.

Bij huur zien we dat de huurder vaak de keuze heeft uit een aantal vergelijkbare onroerende goederen of verschillende beschikbare auto's. Bij lease zien wij dat het object afgestemd is op de wensen en behoeften van de huurder. Doorgaans wordt het object zelf gekocht op basis van de specificaties van de huurder.

Huurkoop is een bijzondere vorm van koop op afbetaling die geregeld wordt in het Burgerlijk Wetboek. Huurkoop is een formele overeenkomst die geregeld is in Boek 7A van het Burgerlijk Wetboek Afdeling 2 in de artikelen 1576h tot en met 1576x.  Deze bepalingen zijn van dwingend recht, dit betekent dat partijen niet mogen afwijken van deze bepalingen zonder consequenties voor de geldigheid van de overeenkomst. Voldoet de overeenkomst niet aan de wet wordt de overeenkomst behandeld als gewone koop of koop of aanbetaling en heeft de verkoper geen geldig eigendomsvoorbehoud.

De belangrijkste wettelijke bepalingen inzake huurkoop zijn:

  • de overeenkomst wordt aangegaan bij authentieke of onderhandse akte,
  • de overeenkomst moet de volledige koopprijs vermelden,
  • formele ingebrekestelling is in principe vereist voordat een zaak teruggevorderd kan worden wegen niet nakoming
  • indien door ontbinding de verkoper in een betere vermogenspositie komt dan bij het uitdienen van de overeenkomst moet het voordeel vergoed worden aan de koper.
  • Als bijvoorbeeld de resterende maantermijnen bij elkaar nog € 9.000 bedragen en de marktwaarde van het huurkoop object € 12.500 zal het verschil (€ 3.500) na aftrek van eventuele kosten aan de huurkoper vergoed moeten worden.
  • in verband met de toegankelijkheid van de rechter is de Sector Kanton altijd bevoegd.

Leasing en huurkoop

In tegenstelling tot leasing is huurkoop expliciet geregeld in het Burgerlijk Wetboek. Huurkoop is een bijzondere vorm van koop of afbetaling waarbij de bescherming van consumenten voorop staat. De regeling is zeer gedetailleerd en het niet voldoen aan de formele wettelijke eisen van de huurkoopovereenkomst kan vergaande consequenties voor de contractspartijen hebben. Consequenties zijn dat de overeenkomst vernietigd kan worden, dat er een schadevergoedingsverplichting kan ontstaan voor de kredietverlener of dat het eigendomsvoorbehoud niet geldig is en de eigendom meteen in plaats van aan het einde (na betaling van de slottermijn) overgaat op de koper.

Van huurkoop is er sprake als er koop op afbetaling is, aflevering van het goed niet de eigendom doet overgaan want afgesproken wordt de eigendom gaat pas over door volledige betaling van de koopprijs. Vaak wordt het voldoen van de zogenaamde slottermijn als de kenmerkende laatste prestatie geïdentificeerd wat de eigendom doet overgaan.

Bekende voorbeelden waar het niet voldoen aan de huurkoop bepalingen nog steeds tot veel rechtspraak leidt, zijn de Effecten-lease uitspraken. Overigens betreft het hier ook meestal consumenten wat een extra complicerende factor is.

Maar ook bij een faillissement zal een curator kritisch kijken naar de huurkoopovereenkomst.